Porto, een nieuwe lichting, een nieuwe dimensie


door Kris Jeuris, 03 december 2021

Al een aantal jaar gaat de verkoop van porto in dalende lijn. De grote porthuizen hadden dit niet zien aankomen. Veel te laat reageren ze nu, maar volgens ons met de verkeerde maatregelen. Toch ziet de toekomst er goed uit. Dankzij een ingreep van de Europese unie kan een nieuwe generatie wijnmakers u meer dan ooit verleiden met porto van topniveau, op maat van wat wij vandaag van zoete wijn verwachten.

 Lees hieronder het verhaal of scroll meteen naar beneden voor een korte gids over de verschillende portotypes.

Decennialang ging het de portowereld voor de wind maar plots begonnen de cijfers te dalen. Grote, gekende merken reageerden door hun porto zoeter te laten smaken terwijl de toekomst volgens ons net ligt in een minder zoete, meer elegante stijl. Het succes van madeira in België bewijst dat. Madeira biedt ook de complexe aroma’s van gerijpte, versterkte wijn maar dan geruggesteund door aangename zuren in de smaak.
Sommige merken reageerden ook door 200 jaar traditie over boord te gooien en met bedenkelijke creaties als Pink Port en porto om te blenden op de proppen te komen. Nog anderen verlegden de focus van wijn maken naar entertainment en bouwden musea en belevingscentra.

Toch is de redding voor de prachtige portotraditie in zicht. De opening daarvoor werd in 1986 gecreëerd toen Portugal bij Europa kwam. Tot dan moest iedereen die porto op de markt wilde brengen een opslagplaats hebben in Vila Nova de Gaia (het stadje vlak tegenover Porto) en daar minstens een reservevoorraad van 150.000 liter aanhouden. Dat was oorspronkelijk een goedbedoelde regel. In de Dourovallei was het warm en destijds bestonden er geen koelsystemen in de kelders waardoor de wijnen in te warme omstandigheden moesten rijpen. In Vila Nova de Gaia, vlakbij de kust, was het veel koeler. Ook kon de handel, door de concentratie van alle wijnen op 1 plaats, goed gecontroleerd worden en de vereiste reserves in de kelders hielpen om een constante kwaliteit te bieden. Maar alle macht kwam zo helaas wel bij een kleine groep producenten te liggen en die werden dus geleidelijk aan wat gemakzuchtig.

Europa vond de regels een belemmering voor de concurrentie en schafte ze af. Dat opende de deur voor een heleboel kleine domeinen die tot dan toe niet anders konden dan hun druiven verkopen aan de grote huizen. Plots mochten zij ook op hun domein in de Douro porto maken en bewaren. Vanaf eind jaren negentig verschenen er bijgevolg elk jaar nieuwe namen op de markt.

Toch zou het zijn tijd duren alvorens die nieuwe spelers reserves van oudere wijnen opbouwden die nodig zijn om de blends genoeg diepgang te geven. Vandaag wordt duidelijk dat het voorbereidend werk klaar is en kunnen we genieten van een nieuwe generatie porto. Onder de nieuwe namen profileren de grote talenten zich steeds nadrukkelijker en brengen een stijl van porto die perfect aansluit bij de smaak van vandaag. De nieuwe lichting porto is trouw aan de rijke traditie maar presenteert zich frisser en eleganter. Het drinkplezier is weer gegarandeerd.


Porto – een snelle gids

Wat is het?
Vanaf de 17de eeuw werd veel wijn in houten vaten per boot van Portugal naar Engeland vervoerd. Door een flinke scheut brandewijn in de vaten te gieten net voor vertrek doorstond de wijn beter de zeereis.
Monniken bedachten dan dat je de brandewijn beter eerder in het productieproces kon toevoegen en wel al tijdens de alcoholische gisting. Gevolg: niet alle suiker werd vergist omdat de brandewijn de gistcellen doodde en de zoete drank ‘vinho do porto’ was geboren.

2 rijpingsmethodes, 2 stijlen
In de beginjaren bestond er enkel vatgerijpte porto. Dat noemen we vandaag nog altijd Tawny, verwijzend naar de geel-bruinige kleur die ontstaat door langdurige blootstelling aan zuurstof tijdens de rijping. Met de kleurpigmenten oxideren ook de aroma’s en veranderen door de jaren op vat van intense fruitaroma’s (zoals bij rode wijn) naar aroma’s van gedroogde fruit, nootjes, leder, tabak, … Hoe groter het potentieel van de wijn en hoe langer hij op vat rijpt, hoe complexer de aroma’s worden.
Een lang gerijpte Tawny kan geblend worden tot een porto met een gemiddelde rijpingstijd van 10, 20, 30 of 40 jaar of in bijzondere jaren kan de wijn van dat jaar apart gerijpt en gebotteld worden met vermelding van het oogstjaar op de fles (Colheita).

In de tweede helft van de 18de eeuw evolueerde de glazen fles van een stompe, onhandige vorm tot een langwerpig, stapelbaar type zoals onze moderne fles. Vanaf dan ging men de meest geconcentreerde wijnen maximum 3 jaar op grote houten foeders rijpen en werden ze dan in al hun intensiteit gebotteld. Omdat ze nauwelijks aan zuurstof blootgesteld werden tijdens de rijping, behouden ze hun donkerrode kleur en intense smaken van donkerrood en zwart fruit. Ze kunnen jong gedronken worden (Ruby en LBV) maar zijn nog  veel complexer na jaren flesrijping (Vintage).

Kies hier uw favoriete fles.