Druif in de kijker

Madeira: vijf druiven, vijf stijlen

Bij madeira vertelt de druif op het etiket je meteen hoe zoet de wijn is. Sercial is de droogste, Verdelho halfdroog, Boal halfzoet en Malvasia zoet. Tinta Negra, de meest aangeplante druif van het eiland, kan alle stijlen aan.

Onze madeira’s

Een eiland van terrassen

Op Madeira staan bijna alle wijngaarden op kleine terrassen, uitgehouwen in rode of grijze basalt. Na de meeldauw en de druifluis in de negentiende eeuw werden de klassieke witte druiven grotendeels vervangen. Sindsdien is Tinta Negra veruit de meest aangeplante druif. Sercial, Verdelho, Boal en Malvasia zijn moeilijk te telen en blijven schaars.

Een madeira met een druivennaam op het etiket moet voor minstens 85 procent uit die druif bestaan. De meeste madeira wordt van Tinta Negra gemaakt; sinds 2015 mag die naam ook op het etiket staan.

Sercial: droog en scherp

Sercial groeit in de koelste wijngaarden, tot op 800 meter hoogte of laag aan de noordkust. Op het vasteland heet dezelfde druif Esgana Cão, letterlijk hondenwurger, naar de vervaarlijke zuren. De most wordt bijna helemaal droog vergist. Sercial geeft de lichtste, droogste en scherpste madeira: een prachtig aperitief.

Verdelho: halfdroog

Van de vier klassieke witte druiven is Verdelho vandaag de meest aangeplante op het eiland. Ook Verdelho wordt bijna droog vergist en heeft hoge zuren, maar geeft iets meer rondeur dan Sercial. Lekker bij consommé, paddenstoelen of een stukje gerookte vis.

Boal: halfzoet

Boal, in het Engels Bual, is op Madeira de naam voor Malvasia Fina. De wijn wordt vroeg in de gisting versterkt, zodat er suiker overblijft. Boal is rijk en rond, met noten, karamel en gedroogd fruit, maar dankzij de zuren nooit zwaar. Een klassieker bij notentaart of oude kaas.

Malvasia: zoet

Malvasia, in het Engels malmsey, is de zoetste madeira. Ook hier stopt men de gisting vroeg. Toch blijft de wijn fris: de zuren houden de suiker in toom. Schenk hem bij chocolade, crème brûlée of gewoon als digestief.

Terrantez, Bastardo en Tinta Negra

Terrantez is op het eiland bijna verdwenen en duikt vooral op in historische flessen. Bastardo is een zeldzame blauwe druif, zoals in de Duas Pipas van Barbeito. Tinta Negra, op het vasteland Molar genoemd, is de werkpaard van het eiland en kan, in goede handen, verrassend fijne madeira geven.

Warmte en tijd

Madeira wordt bewust aan warmte blootgesteld. Vroeger gebeurde dat op de lange zeereis door de tropen. Vandaag verwarmt men eenvoudige madeira in tanks, de estufagem. De beste wijnen rijpen langzaam in vaten op warme zolders, op houten stellingen, de canteiros, vaak twintig jaar of langer. Zo ontstaat een wijn die nauwelijks nog kan oxideren: een geopende fles blijft maanden goed.

Veelgestelde vragen over madeira

Is madeira altijd zoet?

Nee. Sercial is droog en Verdelho halfdroog. Alleen Boal en Malvasia zijn echt zoet.

Hoe lang blijft een geopende fles goed?

Maanden. Madeira is al door warmte en zuurstof gerijpt, dus een open fles verandert nauwelijks.

Op welke temperatuur schenk je madeira?

Sercial en Verdelho licht gekoeld, rond 12 °C. Boal en Malvasia rond 14 tot 16 °C.

Aanplant: IVV, castas mais utilizadas 2025 (ivv.gov.pt). Achtergrond: The Oxford Companion to Wine, via JancisRobinson.com.